İstanbul Depreminde Hangi İlçeler Etkilenir? 1999 ve Güncel Senaryolar

İstanbul’da büyük bir deprem meydana gelirse yalnızca sahil ilçelerinin değil, 39 ilçenin tamamının farklı düzeylerde etkilenmesi bekleniyor. AFAD’ın 7,5 büyüklüğündeki Marmara Denizi senaryosunda hasarın özellikle Avrupa Yakası’nın güney ilçelerinde yoğunlaşabileceği belirtiliyor. İBB’nin senaryo çalışmalarında ise çok ağır hasar ve enkaz yoğunluğu açısından Fatih, Küçükçekmece, Bağcılar, Bahçelievler ve Bakırköy gibi ilçeler öne çıkıyor.

Ancak hangi ilçenin gerçek bir depremde en fazla zarar göreceğini önceden kesin olarak söylemek mümkün değildir. Sonuç; depremin hangi fay segmentinde meydana geldiğine, büyüklüğüne, kırılmanın yönüne, zemine ve binaların dayanıklılığına göre değişir.

İstanbul’da Deprem Olursa Hangi İlçeler Etkilenir?

İstanbul AFAD İl Risk Azaltma Planı’nda kullanılan 7,5 büyüklüğündeki senaryoda İstanbul’un 39 ilçesinde de hasar oluşabileceği belirtiliyor.

Bununla birlikte etkilerin ilçe ve mahallelere eşit dağılması beklenmiyor. Marmara Denizi’ne yakın güney kesimler, yerel zemin koşulları ve eski yapı stokunun yoğun olduğu bölgeler bazı senaryolarda daha yüksek hasar gösterebiliyor.

İBB’ye Göre Hangi İlçelerde Ağır Hasar Yoğunlaşabilir?

İBB’nin Mw 7,5 büyüklüğündeki senaryo depremine dayanan enkaz yönetimi çalışmasında, çok ağır hasarlı bina ve enkaz yoğunluğunun özellikle belirli ilçelerde artabileceği hesaplandı.

Avrupa Yakası’nda öne çıkan ilçeler:

• Fatih
• Küçükçekmece
• Bağcılar
• Bahçelievler
• Bakırköy
• Bayrampaşa
• Esenyurt
• Zeytinburnu

Anadolu Yakası’nda enkaz yoğunluğu açısından öne çıkan ilçeler ise:

• Tuzla
• Adalar
• Pendik

Bu liste bir “en tehlikeli ilçeler sıralaması” değildir. İBB çalışmasındaki çok ağır hasarlı bina ve oluşabilecek enkaz miktarı tahminlerine dayanır. İlçedeki toplam bina sayısı ve yapı stoku da sonuçları etkiler.

İstanbul’da En Fazla Hasar Hangi İlçede Bekleniyor?

İBB’nin Mw 7,5 senaryo depremi için kullandığı modelde çok ağır hasarlı bina sayısı bakımından Fatih dikkat çekiyor. Modelde Fatih için yaklaşık 2 bin 83 çok ağır hasarlı bina tahmini bulunuyor.

Küçükçekmece için yaklaşık 1.240, Bağcılar ve Bahçelievler için ayrı ayrı yaklaşık 796, Bakırköy için ise yaklaşık 782 çok ağır hasarlı bina hesaplanmıştır.

Bu rakamlar gerçek bir depremin sonucu değildir. İBB, çalışmaların istatistiksel modellere ve belirli bir deprem senaryosuna dayandığını, gerçek kayıpların farklı olabileceğini özellikle belirtiyor.

1999 Depreminde İstanbul’da En Çok Hangi İlçe Etkilendi?

17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nde İstanbul’da en fazla zarar gören ilçe Avcılar oldu.

Depremin merkezi İstanbul’dan oldukça uzakta olmasına rağmen Avcılar’daki zemin özellikleri ve mevcut yapı stoku ağır hasarın ortaya çıkmasında etkili oldu.

1999 depreminde Avcılar’da:

• 270 kişi hayatını kaybetti.
• 1.823 konut yıkıldı veya ağır hasar gördü.
• 326 iş yeri yıkıldı veya ağır hasar gördü.
• 5.106 konutta orta hasar oluştu.
• 3.685 konutta hafif hasar oluştu.

Bu örnek, depremin merkezine olan uzaklığın tek başına hasarı belirlemediğini gösteren önemli olaylardan biridir.

1999 Depreminde İstanbul’da Kaç Kişi Hayatını Kaybetti?

17 Ağustos 1999 depreminde İstanbul’da doğrudan kaydedilen can kaybı 454 olarak açıklandı. Yalova, Düzce ve Gölcük gibi deprem bölgelerinden İstanbul’daki hastanelere getirildikten sonra hayatını kaybedenler dahil edildiğinde kentte kaydedilen toplam sayı 981’e ulaştı.

İstanbul’da yaklaşık 41 bin konut ve iş yerinde çeşitli düzeylerde hasar meydana geldi. 18 bin 162 konut orta veya ağır hasar nedeniyle kullanılamaz hale geldi.

1999 Depreminde Avcılar Neden Bu Kadar Etkilendi?

Avcılar’ın deprem merkezine İstanbul’un doğusundaki bazı ilçelerden daha uzak olmasına rağmen ağır hasar alması, yerel zemin etkisinin önemini gösterdi.

Deprem dalgaları bazı gevşek ve kalın zemin tabakalarında büyüyebilir. Buna eski veya mühendislik hizmeti yetersiz yapı stoku eklendiğinde hasar önemli ölçüde artabilir.

Bu nedenle “faya en yakın ilçe en fazla hasarı alır” şeklinde basit bir çıkarım doğru değildir.

Avcılar Olası İstanbul Depreminde Yine Etkilenir mi?

Avcılar Marmara kıyısında yer aldığı için deprem ve tsunami planlamasında dikkate alınan ilçelerden biridir. Ancak 1999’daki hasarın aynısının tekrar yaşanacağını söylemek mümkün değildir.

1999’dan bu yana yenilenen veya güçlendirilen yapılar bulunduğu gibi eski yapı stoku da devam ediyor. Günümüzde bir binanın güvenliği, 1999’daki ilçe geneli hasar verisinden değil bina bazlı incelemeden anlaşılabilir.

Fatih Depremden Etkilenir mi?

Evet. İBB’nin Mw 7,5 senaryo çalışmasında Fatih, çok ağır hasarlı bina ve enkaz miktarı açısından dikkat çeken ilçelerin başında geliyor.

Fatih’te yoğun ve eski yapı stoku, dar yollar ve yüksek nüfus yoğunluğu deprem sonrası müdahale açısından da önem taşıyor. İBB’nin enkaz yönetimi çalışmasında Fatih’teki yol kapanma ihtimali de yüksek değerlendirilen ilçeler arasında.

Küçükçekmece Depremden Etkilenir mi?

Küçükçekmece, İBB’nin senaryo depreminde çok ağır hasarlı bina sayısının yüksek hesaplandığı ilçelerden biridir.

İlçede kıyı ve göl çevresi ile iç kesimlerin zemin özellikleri aynı değildir. Bu nedenle Küçükçekmece’nin tamamını tek bir risk düzeyinde değerlendirmek doğru olmaz.

Bakırköy ve Zeytinburnu Depremden Etkilenir mi?

Bakırköy ve Zeytinburnu Marmara Denizi kıyısındaki ilçeler arasında bulunuyor. İBB senaryo çalışmasında her iki ilçede de çok ağır hasarlı bina ve enkaz oluşabileceği hesaplanıyor.

Bu ilçelerin sahil kesimlerinde deprem sarsıntısının yanı sıra tsunami ve kıyı tehlikeleri de ayrıca değerlendiriliyor.

Tuzla, Pendik ve Adalar Depremden Etkilenir mi?

Anadolu Yakası’nda Tuzla, Pendik ve Adalar, İBB’nin enkaz yönetimi çalışmasında Mw 7,5 senaryo depreminde enkaz yoğunluğu açısından öne çıkan ilçeler arasında bulunuyor.

Adalar özellikle Marmara Denizi içindeki konumu nedeniyle farklı bir risk profiline sahip. Tuzla ve Pendik’te ise sahil ile kuzeydeki mahalleler arasında zemin ve yapılaşma açısından önemli farklılıklar bulunabiliyor.

Kartal, Maltepe ve Kadıköy Etkilenir mi?

Evet. Büyük bir Marmara depreminde Kartal, Maltepe ve Kadıköy’ün de sarsıntıdan etkilenmesi beklenir. Ancak İBB’nin senaryo çalışmasında bu ilçelerdeki tahmini çok ağır hasarlı bina sayıları, İstanbul’un bazı Avrupa Yakası ilçelerindeki toplamların altında kalıyor.

Bu durum ilçelerin tamamen güvenli olduğu anlamına gelmez. Özellikle kıyı, dolgu ve zayıf zemin özellikleri gösteren alanlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Büyükçekmece ve Silivri Depremden Etkilenir mi?

Büyükçekmece ve Silivri de Marmara kıyısında bulunuyor. Gerçek bir depremin hangi fay segmentinde gerçekleştiğine bağlı olarak bu ilçelerdeki sarsıntı düzeyi önemli ölçüde değişebilir.

Özellikle Orta ve Batı Marmara’daki bir kırılmada İstanbul’un batı ilçelerinin etkilenme biçimi, Adalar açıklarını esas alan bir senaryodan farklı olabilir.

İstanbul Depremi Hangi İlleri Etkiler?

Büyük bir Marmara depremi yalnızca İstanbul sınırları içinde hissedilecek bir olay değildir. AFAD’ın İstanbul İl Risk Azaltma Planı’ndaki 7,5 büyüklüğündeki Adalar açıkları senaryosunda İstanbul’un yanı sıra çevredeki 10 ilin de etkilenebileceği belirtiliyor.

Ancak hangi ilin ne kadar etkileneceği kırılan fay parçasına göre değişeceğinden, gerçek bir deprem meydana gelmeden kesin bir il listesi veya hasar sıralaması vermek mümkün değildir.

İstanbul Depremi Olursa Ne Olur?

İBB’nin 7,5 büyüklüğündeki senaryo çalışması yalnızca bina hasarını değil, altyapı ve ulaşım üzerindeki olası etkileri de inceliyor.

Senaryo kapsamında kent genelinde:

• Çok ağır ve ağır hasarlı on binlerce bina
• Yaklaşık 25 milyon ton enkaz
• Yol kapanmaları
• Su, atık su ve doğal gaz altyapısında hasarlar
• Geçici barınma ihtiyacı

gibi sonuçların ortaya çıkabileceği hesaplanıyor.

Bunların tahmin olduğu ve gerçek bir depremin zamanı, yeri ve hasarının önceden kesin olarak bilinemeyeceği unutulmamalıdır.

Faya En Yakın İlçe En Tehlikeli İlçe midir?

Hayır. Faya uzaklık deprem etkisini belirleyen faktörlerden yalnızca biridir.

Hasarı etkileyen başlıca unsurlar şunlardır:

• Depremin büyüklüğü ve derinliği
• Kırılan fay segmenti
• Faya uzaklık
• Zemin türü
• Yerel zemin büyütmesi
• Sıvılaşma ve heyelan potansiyeli
• Binanın yaşı
• Taşıyıcı sistem ve mühendislik kalitesi
• Yapı yoğunluğu

1999’da Avcılar’ın İstanbul’da en ağır hasarı alması bunun en açık örneklerinden biridir.

Bir Binanın Depremde Güvenli Olduğu İlçesine Bakarak Anlaşılır mı?

Hayır. İBB de ilçe bazındaki deprem kayıp tahminlerinin tek tek binaların deprem performansını göstermediğini özellikle belirtiyor.

Aynı mahallede yan yana bulunan iki bina bile yapım yılı, beton ve donatı kalitesi, taşıyıcı sistem, zemin ve sonradan yapılan müdahaleler nedeniyle depremde farklı davranabilir.

Bu nedenle ev seçerken yalnızca “depremde en az etkilenecek ilçe” veya “en riskli ilçe” listelerine göre karar vermek yerine bina bazında mühendislik incelemesi yapılmalıdır.

İstanbul Depreminde Etkilenmesi Beklenen İlçeler Kısaca

AFAD senaryosunda İstanbul’un 39 ilçesinde de hasar oluşabileceği belirtiliyor. İBB’nin Mw 7,5 senaryo depreminde çok ağır hasar ve enkaz yoğunluğu açısından Avrupa Yakası’nda Fatih, Küçükçekmece, Bağcılar, Bahçelievler, Bakırköy, Bayrampaşa, Esenyurt ve Zeytinburnu; Anadolu Yakası’nda ise Tuzla, Adalar ve Pendik öne çıkıyor.

1999 Marmara Depremi’nde ise İstanbul’da en fazla zarar gören ilçe Avcılar oldu. Gelecekteki bir depremde aynı tablonun tekrar edeceği söylenemez; gerçek hasar deprem senaryosu, zemin ve bina dayanımının birleşimiyle ortaya çıkacaktır.