İstanbul’da Depreme Dayanıklı İlçeler Hangileri? Güvenli İlçe Listesi Var mı?

İstanbul’da depreme dayanıklı ilçeleri araştırırken yalnızca ilçe adına bakarak “en güvenli” veya “en riskli” şeklinde kesin bir sıralama yapmak doğru değil. İstanbul için bütün ilçeleri bina güvenliği açısından sıralayan resmi bir “depreme en dayanıklı ilçeler” listesi bulunmuyor. Aynı ilçede hatta aynı mahallede bile zemin koşulları ve binaların deprem performansı önemli ölçüde değişebiliyor.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi, 39 ilçe için olası deprem kayıp tahmini çalışmaları yayımlıyor. Ancak İBB, bu çalışmaların tek tek binaların deprem performansını göstermediğini özellikle belirtiyor. Bu nedenle bir ilçenin genel deprem riskinden hareketle belirli bir evin veya apartmanın güvenli olduğu sonucuna varılamaz.

İstanbul’da Depreme En Dayanıklı İlçeler Hangileri?

İstanbul’da Beşiktaş, Sarıyer, Şişli, Kağıthane, Çekmeköy veya Arnavutköy gibi bazı ilçelerin tamamını “depreme dayanıklı” ilan eden resmi ve bilimsel bir sıralama bulunmuyor. İlçe sınırları geniş alanları kapsadığı için aynı ilçe içerisinde farklı jeolojik ve yapılaşma koşulları görülebiliyor.

Bu nedenle “İstanbul’un depreme en dayanıklı ilçesi hangisi?” sorusunun tek bir ilçe adıyla cevaplanması yanıltıcı olabilir. Deprem güvenliği değerlendirilirken bölgenin zemini ile üzerinde bulunan yapının özelliklerinin birlikte incelenmesi gerekiyor.

Marmara Denizi’nden Uzak Olmak Yeterli mi?

Hayır. Bir bölgenin Marmara Denizi kıyısından veya olası deprem kaynağından daha uzakta olması dikkate alınabilecek unsurlardan biri olsa da tek başına güvenli olduğu anlamına gelmiyor.

Yerel zemin özellikleri deprem dalgalarının etkisini değiştirebilir. Zemin büyütmesi, sıvılaşma, farklı oturma ve heyelan gibi etkenler de bölgesel değerlendirmelerde önem taşıyor.

AFAD’ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası da belirli bir referans zemin koşuluna göre hazırlanıyor. AFAD, haritanın yerel zeminden kaynaklanabilecek sıvılaşma, büyütme ve farklı oturma gibi etkileri içermediğini belirtiyor.

İstanbul’da Zemin Durumu Mahalleye Göre Değişebilir

İBB’nin mikrobölgeleme çalışmalarında İstanbul için jeoloji, yer sarsıntısı, sıvılaşma, heyelan, yer altı suyu ve zemin sınıflaması gibi farklı başlıklarda ayrıntılı haritalar hazırlanmış durumda.

Bu çalışmalar, deprem riskinin yalnızca ilçe sınırlarına göre değerlendirilemeyeceğini gösteriyor. Bir ilçenin farklı mahallelerinde, hatta farklı bölgelerinde zemin özellikleri değişebildiği için konut seçerken ilçe genelindeki bir değerlendirmeden çok binanın bulunduğu noktaya ilişkin veriler önem taşıyor.

Deprem Güvenliğinde Binanın Durumu Belirleyici

Zeminin görece elverişli olması, üzerindeki her binanın depreme dayanıklı olduğu anlamına gelmez. Binanın taşıyıcı sistemi, malzeme özellikleri, yapım kalitesi, projeye uygunluğu, sonradan yapılan değişiklikler ve mevcut yapısal durumu da deprem performansını etkiler.

Aynı sokakta bulunan iki apartmanın bile deprem karşısındaki davranışı farklı olabilir. Bu nedenle yalnızca “sağlam zeminli mahalle” veya “güvenli ilçe” ifadelerine dayanarak bina güvenliği hakkında karar verilmemeli.

Bir Evin Depreme Dayanıklı Olduğu Nasıl Anlaşılır?

Bir ev veya apartman hakkında değerlendirme yapılırken şu bilgiler birlikte ele alınabilir:

• Parsel ve çevresinin jeolojik ve jeoteknik özellikleri
• Zemin etüdü
• Binanın taşıyıcı sistem özellikleri
• Yapının mevcut fiziksel durumu
• Kolon, perde ve diğer taşıyıcı elemanların durumu
• Beton ve donatı özellikleri
• Binada sonradan taşıyıcı sistemi etkileyen değişiklik yapılıp yapılmadığı
• Yetkili uzmanlar tarafından gerçekleştirilen ayrıntılı yapı incelemesi

İBB Bina Tespiti ile Ön İnceleme Yapıyor

İstanbul Büyükşehir Belediyesi, 39 ilçede Hızlı Tarama ile Bina Tespiti çalışması yürütüyor. Belirli yapı türlerinde uygulanan yöntemde binanın geometrisi, kolon ve perde özellikleri, beton sertliği, donatı ve yapısal düzensizlikler gibi veriler incelenerek deprem güvenliğine ilişkin bir ön değerlendirme yapılıyor.

Ancak hızlı tarama sonucu kesin deprem dayanıklılık raporu anlamına gelmiyor. İBB de çalışmanın bir ön inceleme olduğunu, kesin risk durumunun belirlenmesi gerektiğinde ilgili mevzuata uygun ayrıntılı inceleme yapılması gerektiğini belirtiyor.

İBB’nin İlçe Deprem Risk Raporları Ne Gösteriyor?

İBB’nin 39 ilçe için hazırladığı olası deprem kayıp tahmini kitapçıkları, 7,5 büyüklüğündeki senaryo depremi üzerinden bina hasarı, can kaybı, yaralanma, yol kapanması ve geçici barınma ihtiyacı gibi sonuçlara yönelik tahminler içeriyor.

Bu raporlar kent ve ilçe ölçeğinde afet planlaması açısından önemli bilgiler sağlıyor. Ancak raporlardaki değerler istatistiksel modellere dayanıyor ve tek bir apartmanın güvenli veya güvensiz olduğunu göstermiyor.

Ev Seçerken İlçe Yerine Neye Bakılmalı?

İstanbul’da deprem açısından konut araştırırken yalnızca “hangi ilçe daha güvenli?” sorusuna odaklanmak yerine önce bölgenin zemin özelliklerini, ardından seçilen binanın yapısal durumunu değerlendirmek daha doğru bir yaklaşım.

İBB’nin mikrobölgeleme ve ilçe deprem raporları bölgesel risk hakkında fikir verebilir. Belirli bir binanın deprem güvenliği konusunda ise bina özelinde gerçekleştirilen teknik inceleme esas alınmalı.

Sonuç olarak İstanbul’da bütün bir ilçeyi depreme dayanıklı kabul etmek mümkün değil. Deprem riskini değerlendirirken ilçe adı yerine zemin, konum ve bina performansını birlikte değerlendirmek daha güvenilir sonuç verir.